Huidklachten · Langdurige irritatie

“Ik dacht dat het bij ouder worden hoorde”

Hoe een man (66) uit Apeldoorn na eenentwintig jaar weer een hele avond op één stoel kan blijven zitten

Als Kees V. ergens op visite is, kiest hij altijd dezelfde stoel. Eentje aan de rand, het liefst met de rug naar de muur. Niet omdat hij daar het beste zit, maar omdat je vanaf die plek het makkelijkst even kunt opstaan zonder dat het opvalt.

“Ik heb dat jarenlang gedaan zonder erbij na te denken,” zegt hij. “Op verjaardagen, bij het klaverjassen, in de auto. Even naar links, even naar voren, benen over elkaar en dan weer terug. Ik wist precies hoe vaak ik het deed. Niemand heeft er ooit iets van gezegd.”

Wat niemand aan die stoel kon zien: Kees loopt sinds 2005 met een rode, jeukende plek in zijn liesplooi. Begonnen als een plekje zo groot als een euromunt. Inmiddels loopt het langs de binnenkant van allebei zijn benen.

Wanneer je eigen lijf iets wordt waar je omheen leeft

Het begon in de zomer van 2005, denkt hij, na een middag in het zwembad met de kinderen. Zeker weten doet hij het niet. “Ik dacht eerst dat het een schuurplek was van het fietsen. Dat het vanzelf weg zou gaan.”

Dat ging het niet. In 2006 ging hij voor het eerst naar de huisarts. Hij kreeg een crème mee, het werd binnen twee weken beter, en zes weken later was het terug — iets groter dan daarvoor.

Zo is het eenentwintig jaar doorgegaan. De drogist en Kees kenden elkaar. Crèmes van drie verschillende merken, zinkzalf, talkpoeder elke ochtend, alles apart wassen op zestig graden. Hij heeft zelfs azijn geprobeerd, op advies van iemand op een forum. In 2013 kreeg hij van een tweede huisarts tabletten mee, zes weken lang. Het werd beter dan ooit.

In het voorjaar daarna was het terug.

“Ik was toen drieënvijftig en ik had het twee keer laten zien aan iemand met een witte jas. Je gaat dat geen derde keer doen.”

Vanaf dat moment deed hij het er zelf mee. Geen korte broek, ook niet bij dertig graden. Donkere broeken, want daar zie je niets op. Elk jaar in mei begon hij er al tegenop te zien, want in juli was het altijd het ergst.

En niet meer zwemmen. “Mijn kleinkinderen hebben mij nooit in het water gezien. De oudste is negen.”

Zijn vrouw Ria wist ervan, maar ze hebben er nooit echt over gepraat. “Ze vroeg een keer of ik weer op de bank ging slapen. Ik zei dat het van mijn rug kwam.” Hij is even stil. “Daar zit ik nog het meest mee. Eenenveertig jaar getrouwd en dan lieg je over zoiets kleins.”

Twee jaar geleden hield hij op het een probleem te noemen. “Ik dacht: ik ben vierenzestig. Dit hoort er nou eenmaal bij.”

Waarom crèmes steeds opnieuw falen

Het patroon dat Kees beschrijft — het wordt beter, je stopt, het komt terug — is precies wat er bij langdurige klachten in de huidplooien het vaakst gebeurt. En het ligt zelden aan de gebruiker.

Een hardnekkige plek in een huidplooi is geen kwestie van niet schoon zijn. Het is een kwestie van omstandigheden: warmte, vocht, en huid die tegen huid aan ligt. In de liesplooi zijn die drie er bijna altijd — en zeker als je, zoals de meeste mensen na hun zestigste, een flink deel van de dag zit.

Daar zit ook de reden dat een crème zo vaak maar tijdelijk helpt. Een crème gaat op de plek die je ziet. Maar de plooi is groter dan de rode vlek: de huid eromheen is precies zo warm en zo klam. Zodra je stopt — en dat doe je zodra het er beter uitziet — is er in dat hele gebied eromheen niets veranderd.

En er is iets wat bijna niemand vertelt. De meeste zalven en crèmes zitten vol verzachters die vocht juist vásthouden. Ook gewone zeep en douchegel laten een dun filmlaagje achter. Op je armen merk je daar niets van. In een plooi waar toch al geen lucht bij komt, houdt diezelfde laag het klam.

Dat is het punt waar Puvera omheen is gebouwd. Geen kuur en geen extra handeling: je vervangt je douchegel. De héle plooi gaat mee in de wasbeurt, niet alleen het stukje dat rood is, en er blijft geen laag achter — zodat de huid na het afdrogen ook echt droog wórdt. Hamamelis trekt de huid licht samen en helpt overtollig vocht uit de plooi. Australische tea tree olie is het ingrediënt dat bij dit soort terugkerende klachten van oudsher wordt gebruikt.

De douche is daarmee het enige moment dat je nodig hebt. Geen föhn, geen poeder, geen schema. En dat is bij klachten die je twintig jaar hebt misschien wel het belangrijkste punt: wat mensen laten liggen is zelden de wil om iets te doen. Het is het volhouden van iets ingewikkelds.

“Wat kan mij het ook schelen”

Deze zomer kwam er een advertentie voorbij. Een zeep, Puvera. Weken achter elkaar zag hij hetzelfde ding langskomen.

“Ik heb hem uiteindelijk besteld omdat ik er moe van was. Niet omdat ik er iets van verwachtte.” Zondagavond besteld, woensdag lag het op de mat. “Uitgepakt, en het is dus gewoon een blok zeep. Meer niet. Geen kuur, geen schema, geen bijsluiter van drie kantjes. Ik heb het op de wastafel gelegd en tegen Ria gezegd: dit wordt ‘m niet.”

De eerste weken

De eerste dagen merkte hij niets. Dat had hij ook niet verwacht.

“Ik gebruikte de zeep iedere ochtend onder de douche en liet hem even intrekken. Na een dag of vijf merkte ik dat de jeuk minder fel werd. Vooral ’s avonds, want dan was het normaal gesproken het ergst.”

Wat er in de tweede week veranderde, ging niet over hoe het eruitzag. Het ging over hoe hij zat.

“In de tweede week werd de roodheid langzaam minder en hoefde ik niet meer voortdurend anders te gaan zitten. Eerst viel het me niet eens op. Op een avond zat ik televisie te kijken en besefte ik ineens dat ik al bijna twee uur op dezelfde plek zat.”

“Na drie weken voelde de huid voor het eerst in jaren weer rustig. Niet meer dat branderige, klamme gevoel waar je de hele dag rekening mee houdt.”

“Ik zat gewoon te zitten. Ik heb er die avond niets van gezegd, want ik dacht: morgen is het weer als anders.”

Het duidelijkste moment kwam op de verjaardag van zijn kleinzoon. Twee uur op een keukenstoel bij zijn dochter aan tafel. “Ik heb geen enkele keer verzeten. Dat klinkt als niets. Als je dit zelf hebt, weet je dat het niet niets is.”

Kees is niet de enige

Onder de kopers van Puvera zitten meer mannen die er jaren mee rondliepen voordat ze het probeerden. Drie reacties:

Wat Kees andere mannen zou aanraden

“Wacht er niet eenentwintig jaar mee zoals ik. Niet omdat het dan erger wordt — al werd het bij mij elk jaar een stukje groter — maar omdat je het na een tijdje normaal gaat vinden. Dát is het gekke. Niet dat het pijn deed. Maar dat ik dacht dat het erbij hoorde.”

En tegen de mannen die denken dat hun geval anders is: “Dat dacht ik ook. Eenentwintig jaar, twee keer bij de dokter, van één plekje naar allebei mijn benen. Als het bij mij kan, ben ik niet de makkelijkste geweest.”

Waar het bij Kees om draait, is niet dat het eenentwintig jaar duurde. Het is dat hij er ergens onderweg mee opgehouden is te denken dat het anders kon. Dat is bij dit soort klachten misschien wel het schadelijkste dat er gebeurt — en het gebeurt in stilte.